जानकी मन्दिर, जनकपुर

जनकपुरलाई विदेहका राजा जनकको राजधानी र रामायणकी नायिका सीताको जन्मभूमि मानिन्छ। भारतको टीकमगढकी रानी वृषभानुले सन् १९१० मा पूरा गरेको जानकी मन्दिर गुम्बज, बुर्जा र साठी कोठासहितको सेतो संगमरमरको विशाल मुगल–राजपूत शैलीको भवन हो। नौ लाख रुपैयाँ लागत परेकाले यसलाई नौलखा मन्दिर पनि भनिन्छ।

राम–सीताको विवाह पुनः मञ्चन हुने विवाह पञ्चमी (मंसिर) र रामनवमीमा सबैभन्दा भीड हुन्छ। साँझ आँगनमा भजन गुञ्जन्छ। जनकपुरमा गंगासागर र धनुषसागरजस्ता सयौं पवित्र पोखरी र नजिकै राम मन्दिर पनि छन्।

इतिहास

परम्पराअनुसार सत्रौं शताब्दीमा सन्यासी सुरकिशोरदासले यसै ठाउँमा सीताको सुनौलो मूर्ति भेटेर यहाँ पूजा सुरु गरेका थिए। सन् १९१० मा पूरा भएको हालको मन्दिरलाई नौ लाख रुपैयाँ लागत परेकाले नौलखा मन्दिर पनि भनिन्छ। २०७२ को संविधानपछि जनकपुर मधेश प्रदेशको राजधानी पनि हो।

के हेर्ने, के गर्ने

मुख्य ढोकाबाट विशाल आँगनमा पस्नुहोस् र सीता तथा रामका मूर्ति भएको गर्भगृह हेर्नुहोस्। मन्दिरको संग्रहालयमा रामायणसम्बन्धी कला र मिथिला चित्र प्रदर्शनमा छन्। नजिकै राम मन्दिर, राम–सीताको विवाह मण्डप र दर्जनौं पवित्र पोखरी छन्।

साँझ मन्दिर बत्तीले झिलिमिली भई भजनले भरिँदा सबैभन्दा मनमोहक हुन्छ, र विवाह पञ्चमीमा दिव्य विवाहको मञ्चन हेर्न नेपाल र भारतभरका तीर्थयात्री आउँछन्।

जान्नैपर्ने कुरा

आँगन पस्नुअघि जुत्ता खोल्नुहोस्; गर्भगृहभित्र फोटो खिच्न प्रतिबन्ध हुन सक्छ। वैशाखदेखि असारसम्म जनकपुर तातो हुन्छ; मंसिरदेखि माघसम्म सबैभन्दा सुखद समय हो। पुरानो सहर घुम्न रिक्सा सबैभन्दा सजिलो साधन हो।